Gündem

Engelli bireyler en çok yalnız kalmaktan korkuyor

ABONE OL  

10 – 16 Mayıs haftası, Birleşmiş Milletlere üye 156 ülkede “Engelliler Haftası” olarak kutlanıyor. İnsanların engelli olanlar ve engelli adayı olarak iki kümeye ayrıldığını, en sağlıklı insanın da süreksiz yahut kalıcı engelli olma potansiyeline sahip olduğunu vurgulayan Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, ünlü fizikçi Stephen Hawking’i örnek göstererek engelli olmanın insan hayatına mahzur teşkil etmediğini ve engelliliğin kozmostaki harikalığın bir modülü olduğunu söyledi. Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Engelli bireyleri en çok yalnızlık korkutuyor. Fizikî tükenmişlikten çok duygusal tükenmişlik yaşayabiliyorlar. Engellilere yapılacak en büyük yardım, sessiz yapılan yeterlilikler, görünmeyen yardımlardır ve rastgele güzelliklerdir.” dedi. Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, 10 – 16 Mayıs Engelliler Haftası çerçevesinde engelli bireylere yaklaşım biçiminin değerine değindi ve değerli tavsiyelerde bulundu.

En sağlıklı insan bile engelli adayıdır
İnsanların engellilik açısından iki türlü olduğunu belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “İlk kümede şu anda engelli olanlar var. İkinci kümede da engelli adayları olan beşerler var. Yani insanların da iki kümede yer aldığını söyleyebiliriz. En sağlıklıyım diyen insan bile aslında hayatının bir devrinde süreksiz yahut kalıcı olarak engelli olma potansiyeline sahiptir. Bunu güzel bilmek gerekiyor. İnsan engelliliği yahut engelli insanları kendinden çok uzak, uzakta bir sorun üzere düşündüğü vakit engellilere karşı zihinsel bir körlük oluşuyor.” dedi.

Engellilerin de gayret ve sabır göstermesi gerekiyor
İnsanların engellileri anlayamadıkları üzere, yapmaları gerekenleri de yapmadıklarını söyleyen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Engelli insanların bulundukları durum, toplumsal hayata dahil olmak ve ahenk için eforun yanında sabır da göstermesi gerekiyor. Şayet onun sınavıysa, sağlıklı insanların da imtihanıdır. Başka beşerler da ‘Engellileri anlamaya çalışırken bana düşen sorumluluklar nedir? Ne yapabilirim?’ diye düşünmeliler. Bu nedenle engelli olmaktan daha kıymetlisi, yanlış bakış açılarını düzeltmektir. Engelliler Haftası’nın da en değerli gayesi budur. Yani insanların engellikle ilgili ön yargılarını ve algılarını dağıtmak, engellilerin hayata ahenk sağlamalarını kolaylaştırmaları hedefleniyor.” tabirlerini kullandı.

Otomatik stereotipi ile dışlama yapılıyor
Bir insanın özüne, özeline ve kutsalına dokunmamak gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bir engelli ile karşılaşıldığında birinci anda mahzurundan bahsedilmesi eksi ile başlanmasına neden oluyor. Yanlış bir bağlantıyla başlanılıyor. En çok yapılan yanılgı da yolda yürürken zorlanmamak için ortadan sıyrılmaya çalışılıp engelli bireyin önüne geçmeye çalışmaktır. Aslında özüne, özeline, kutsalına dokunulmuş oluyor. Bir beşerle konuşurken dini kökeninden, etnik kökeninden yahut direkt onunla ilgili bahis açmak da kişi için toplumsal engellerdir. Hatta bununla ilgili politik psikoloji alanında yapılmış çalışmalar var. Orada otomatik stereotipi deniliyor. Örneğin anne çocuğuyla yolda yürüdüğünde karşıdan siyahi bir bireyi gördüğü vakit kendine yanlışsız çekiyor. Bunu farkında olmadan yapıyor. Orada onu bir tehdit üzere görüyor ve dışlama durumu oluyor.” dedi.

Engellilere karşı da otomatik yanlış davranışlar var
Toplumda da engellilere karşı otomatik yanlış davranışlar olduğunun altını çizen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Otomatik stereotipi dediğimiz otomatik yanlış reaksiyonlar ve davranışlar var. Engelli bireylere şefkatle yaklaşırken onları makûs hissettirmek üzere yaklaşımlar var. İşte bunlar engellileri çok rencide ediyor. Engellilikten çok bunlar onlar için incitici ve kırıcı oluyor. O nedenle engellilikten ne anladığımızı bilmemiz gerekiyor. Biz ekseriyetle engelli olmayı bir hastalık ve sakatlık üzere görüyoruz. Aslında engellilik bir farklılıktır. Onun için İngilizcede fizibilite deniliyor. Farklı olarak yeti yitimi olarak tanımlanıyor. Türkçedeki söylemi de yeti yetimidir. İnsanın muhakkak bir formda kimi yetilerinin yitirilmiş olması yani o kişinin engellenmiş olması vardır.” sözlerini kullandı.

Engelliliğin, insan hayatına pürüz olduğunu düşünmek gerçekçi değil! 
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, insanoğlunun kimi yetileri yitirilmiş olsa da kimi yetilerinin de ön plana çıktığını söyledi ve kelamlarına şöyle devam etti:  “Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Mesela Stephen Hawking Bing Bang’i bulan bir fizikçi. 2018’de vefat etmişti. Onda tam bir kronik ‘ALS’ hastalığı vardı. Uzunluğundan aşağısı hiçbir biçimde çalışmıyordu. En sonunda neredeyse yüz kasları da çalışmamaya başlamıştı. Hiçbir şeyini yapamıyordu. Onun o engelliliği hayal kurmasına, zihinsel olarak çok düşünmesine ve teorik fizikte bir şeyler yapmasına sebep oldu. O şayet engelli olmayıp olağan bir hayat yaşasaydı bu keşifleri tahminen yapamazdı. Karamsarlığa düşmemişti tersine o engelli durumundaki zihinsel eforlarıyla, zihinsel itirazlarla ve zihinsel isyanlarla sorgulayarak teorik fizikte çığır açtı. ‘Benim matematiksel aklım bu dünya bu kadar hareketli, canlı ve sevinçli. Çeşitlilik varken bu koskoca kozmosun boş olması imkânsız’ diyordu. Hayal kurarak kimsenin görmediğini görüyor ve düşünmediğini düşünüyordu. Sıkıntı vakitlerde engelli durumlarda birçok keşifler yapılmıştır. Bu nedenle engelli olmanın insan hayatına, insanlığa bir pürüz olduğunu düşünmek gerçekçi değil.”

Karakter güçlerini ortaya çıkarıp üretmeye devam ediyorlar
Engelliliğin de kozmostaki harikalığın bir modülü olduğunu belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Evrende asıl nasıl davrandığımızı önemsememiz gerekiyor. Yapılan araştırmalar engelliliklerin aşağı üst yüzde 45’i kadarının zihinsel, ruhsal engellilik, yüzde 35-40’ı kadarının da fizikî pürüzlük, bedensel pürüzlük ve yürüme ortopedik engellikler olduğunu gösteriyor. Geri kalan yüzde 20 kadarını da görme ve işitme üzere engellikler oluşturuyor. Engellilerin asıl zihinsel ve ruhsal engellikleri otizm, serebral palsi ve öğrenme zahmetlerini kapsıyor. Yaygın gelişim bozukluğu birçok engelliliği içeriyor. Onların hepsi de aslında engelli fakat o şahıslar karakter güçlerini ortaya çıkarıp, olumlu özellikler ortaya koyduklarında üretmeye devam ediyorlar.” dedi.

İnsan ilişkisel bir varlık
Engelli bireyler üzerinde en çok neyden korktukları istikametindeki yapılan araştırmalara dikkat çeken Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Engelli bireyler en çok yalnız kalmaktan korkuyorlar. Genel olarak insan ilişkisel bir varlık olduğu için toplumsal yapının bir kesimi olmak istiyor. Yani bu insanın gelişmişlik düzeyiyle de ilgili. Engellilerde de bu durum tıpkı biçimde. Engellilere ‘Sihirli bir değneğe sahip olsanız neyi değiştirirdiniz?’ diye sorulmuş. Verdikleri yanıt öbür insanlardan farklı değil. Yalnızca kendi engellileriyle yaşamıyor onlar. Biz onları o denli zannediyoruz. Birçok engelli bireyler bu durumu kabul etmişler. Başka beşerler üzere yaşamak istiyorlar.” diye konuştu.

Geleceğe ümitle bakmalarına pürüz olunmamalı
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, engelli bireylerin dezavantajlarına karşın hayata umutla bakmalarına ve geleceğe ümitle bakmalarına mani olmamak gerektiğini vurguladı ve kelamlarını şöyle sürdürdü: “Engelli bireyler bu nedenle kendilerini en çok korkutanın yalnız kalmak ve sevdiklerini kaybetmek olduğunu tabir ediyorlar. Aslında engellilikte değerli olan başka bütün insanların sahip olduğu temel özgürlüklere ve temel gereksinimlere kavuşma hakkıdır. Onların temel muhtaçlıklarını, temel insani haklarını ve temel gereksinimlerini karşılamaları gerekiyor. Birleşmiş Milletler 2016’da karar aldı. Bütün dünyada engelli bireylerin temel özgürlükleri ve insani haklarını mukavele halinde yayınladı, devlet siyasetleri haline getirmeye başladı. Bütün bu devlet siyasetleri engelliler için yeni kazanımları sağladı. Engellilerle ilgili özel yetişmiş eğitimciler, bu mevzuda çalışan bakım ve takviye elemanlarının eğitilmesi konusunda da oldukça aralık alındı.”

Engelli bireyleri duygusal tükenmişlik etkiliyor
Engelli bireylerde duygusal tükenmişliklerin de çok yaşandığını belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Onları yürüyememe, çalışamama ve yapamama değil duygusal tükenmişlik etkiliyor. Ümitsizliğe ve karamsarlığa düşmesi, daima yakınmacı olması, neden bu türlü doğdum, neden bu türlü engelliyim, neden bu benim başıma geldi? diye olaylara olumsuz bir halde baktıkları vakit daha çok acı çekiyorlar. Halbuki onların birçok olumlu istikameti var. O olumlu yanlarını ortaya çıkarıp onları pekiştirmek gerekiyor.” dedi.

Öz hassaslığı çok önemsiyorlar
Engelli bireyler için öz hassaslığın çok kıymetli olduğunu tabir eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Öz hassaslıklarını geliştiren engelli bireyler öbür engellileri daha düzgün anlıyorlar, empati yapabiliyorlar. Toplumsal hayata ahenk sağlamasına ve kişinin günlük muhtaçlıklarını karşılamasında takviye olabilecek şahıslar daha çok ortaya çıkıyor. Bütün insanların ortak hakları, öteki özgürlükleri ne ise engellilerde bundan tam ve eşit halde faydalanmalı. Bizim kültürümüzün bu hususta toplumsal olarak hassaslığının yüksek olduğunu söyleyebiliriz.” dedi.

Hissettirmeden rastgele uygunluk yapılmalı
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, engelliliğin insan olmanın bir modülü olduğunu söyledi ve kelamlarını şöyle tamamladı: “Engellilik her vakit için hayatımızın bir noktasında süreksiz yahut kalıcı olabilir. Bir engelli beşere yardım edildiğinde hissettirmeden yapılmalı. Sessiz uygunluk gerekiyor. Göstererek yapıldığı vakit engelli kişinin kendini ikincil üzere görmesine ve özgüvenlerinin zedelenmesine yol açıyor hem de bunu söyleyen şahsa bağımlı olma muhtaçlığı hissediyor. Egosu yüksek bireyler farkında olmadan bunu yapıyor. Engelli şahısları kendine bağlı tutup egosunu o denli tatmin ediyorlar. Bu nedenle engellilere yapılacak en büyük yardım, sessiz yapılan yeterlilikler, görünmeyen yardımlardır ve rastgele güzelliklerdir.”
Hibya Haber Ajansı

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı